Episode Transcript
[00:00:00] Speaker A: Słuchasz Radiaxon.
Słuchaj nas.
Prawo bliżej Ciebie.
[00:00:21] Speaker B: Dzień dobry drodzy słuchacze.
Witam Was w naszym kolejnym spotkaniu z cyklą Prawo bliżej Ciebie.
Dzisiaj troszkę Wam opowiem o obrońcy z urzędu i pełnomocniku z urzędu.
Albowiem w ostatnich kilku telefonach ten temat się pojawiał. Otóż w postępowaniu karnym możemy występować w kilku rolach. Możemy być podejrzani, oskarżeni albo pokrzywdzeni, czyli możemy być ofiarą jakiegoś przestępstwa. I wtedy w pewnych sytuacjach przysługuje nam obrońca z urzędu albo pełnomocnik z urzędu. Oczywiście każdy, któremu się przytrafiło być podejrzanym lub oskarżonym, ma prawo do obrony formalnej i materialnej. Obrona formalna to jest taka, że może bronić się sam, a materialna to jest taka, że może korzystać z pomocy obrońcy zawodowego.
ale musi go sobie wynająć, czyli za pieniądze. Prawo przewiduje jednak takie sytuacje, kiedy to obrońca przysługuje z urzędu, czyli opłacony przez skarb państwa.
Mianowicie, jeżeli podejrzany czy oskarżony jest głuchy, niemy, niewidomy albo ubogi, albo ma zaburzenia psychiatryczne, prokurator lub sąd, jeżeli jest to na etapie postępowania sądowego, przyznaje obrońcę z urzędu. Tutaj muszę się chwilkę zatrzymać, co to znaczy ubogi, a mianowicie, jeżeli mamy to nieszczęście być w pozycji właśnie takiego podejrzanego czy oskarżonego, a mamy niewielkie dochody, możemy zwrócić się do prokuratora, a na etapie postępowania sądowego do sądu z wnioskiem o przyznanie nam obronice z urzędu, z tego mianowicie powodu, że nie jesteśmy w stanie finansowo udźwignąć takiej obrony sami, a na dodatek sprawa jest taka skomplikowana czy zawiła, że nie będziemy w stanie sami się wybronić. I wówczas to sąd wydaje odpowiednie postanowienie przyznające nam takiego obrońcę z urzędu. Jak długo działa taki obrońca? Otóż jeżeli sąd, czy to na nasz wniosek, czy na wniosek prokuratora przyzna nam takiego obrońcę, to ta osoba zawodowo trudniąca się obroną prowadzi nas przez wszystkie instancje. Wszystkie, to znaczy dwie. Zarówno w postępowaniu przygotowawczym, potem przed sądem pierwszej instancji, a następnie przed sądem drugiej instancji. A co się dzieje w przypadku, kiedy bylibyśmy niezadowoleni z rozstrzygnięcia sądu obu instancji i wiemy, że możemy skorzystać jeszcze z kasacji?
Wtedy ten przyznany nam obrońca już nie funkcjonuje, tylko musimy wystąpić do sądu okręgowego, pamiętajmy, nie rejonowego.
z wnioskiem o przyznanie nam obrońcy z urzędu do wniesienia kasacji i wówczas to sąd z całą pewnością takiego obrońca nam w każdym przypadku przydzieli, albowiem kasację do Sądu Najwyższego może sporządzić i wnieść jedynie zawodowy Z tym, że jeżeli taki obrońca po zapoznaniu się z materiałami sprawy dojdzie do przekonania, że taka kasacja nie ma najmniejszych szans powodzenia, to wtedy składa pisemne oświadczenie, że nie widzi żadnych szans powodzenia takiej kasacji i wówczas to takiej kasacji nie sporządza. W przypadku, jeżeli taką kasację jednak sporządzi i wniesie do Sądu Najwyższego, to taki obrońca z urzędu reprezentuje nas także przed Sądem Najwyższym, aż do momentu wydania wyroku przez władz. Ten właśnie sąd. A co się dzieje, kiedy w postępowaniu karnym nie jesteśmy w pozycji podejrzanego albo oskarżanego, tylko pokrzywdzonego, czyli jesteśmy ofiarą jakiegoś przestępstwa.
Wówczas to możemy wystąpić w roli oskarżyciela posiłkowego, czyli dodatkowo oskarżającego oprócz prokuratora, albo powoda cywilnego, wtedy kiedy życzymy sobie odpowiedniego odszkodowania majątkowego od sprawcy takiego przestępstwa. Jeżeli sprawa jest zawiła, albo również jesteśmy niemi, głusi, niewidomi, ubodzy, albo mamy zaburzenia psychiczne, możemy złożyć wniosek do prokuratora albo do sądu o przyznanie nam pełnomocnika z urzędu. Pamiętacie, tam się nazywało obrońca z urzędu, tutaj się nazywa pełnomocnik, ponieważ to nie my jesteśmy oskarżeni i nie my musimy się bronić, dlatego taka funkcja nazywa się pełnomocnik. I wówczas to także przez dwie instancje, czyli wszystkie, Taki zawodowy adwokat albo radca prawny nas reprezentuje. Koszty takiego pełnomocnika, tak jak w przypadku obrońcy, ponosi skarb państwa. Podobnie się ma z kazacją.
Jeżeli by się okazało, że z wyroków sądu obu instancji jesteśmy niezadowoleni, także jako pokrzywdzeni, możemy wystąpić do sądu okręgowego o przyznanie nam specjalnego pełnomocnika do wniesienia kasacji.
I podobnie jak w przypadku omawianym przed chwilą, jeżeli taka kasacja ma szansę powodzenia, to taki pełnomocnik taką kasację sporządza i występuje przed sądem najwyższym.
[00:06:30] Speaker A: Prawo bliżej Ciebie.
[00:06:32] Speaker B: A co się dzieje w postępowaniu cywilnym? Tutaj sytuacja wygląda trochę inaczej.
w postępowaniu cywilnym, które jest inicjowane poprzez wniesienie pozwu albo odpowiedniego wniosku, my jako strona inicjatywna obowiązani jesteśmy wnieść opłatę i występować przed sądem. W obu tych przypadkach służy nam złożenie odpowiedniego wniosku do sądu, po pierwsze, o zwolnienie nas w całości albo w części od takiej opłaty i po drugie, o przyznanie nam pełnomocnika z urzędu. Jeżeli jesteśmy w trudnej sytuacji majątkowej, to sąd po rozpoznaniu naszego wniosku może nas zwolnić w całości albo w części od ponoszenia takiej opłaty. Jeżeli sąd dojdzie do wniosku, że rzeczywiście sprawa jest prawniczo zawiła i trudna, a my wykazaliśmy, że jesteśmy pozycji tzw. ubogiego i nie jesteśmy w stanie wynająć sobie pełnomocnika, to przyznaje nam takiego pełnomocnika z urzędu. Co trzeba zrobić, żeby taki wniosek był skuteczny?
Po pierwsze, żeby uzyskać zwolnienie od kosztów, należy do tego wniosku dołączyć odpowiednie oświadczenie na druku sądowym o stanie majątkowym.
Taki druk możemy dostać w punkcie obsługi klienta w każdym sądzie albo, jeżeli jesteśmy sprawni komputerowo, na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości znajduje się taki druk i możemy go sami sobie wydrukować, a następnie go wypełnić.
To są dwie kartki z różnymi pytaniami o naszym stanie majątkowym. Jeżeli sąd wyda postanowienie na mocy, którego zwolni nas od kosztów, w całości albo w części, i przyzna nam pełnomocnika, to takie postanowienie przesyła nam pocztą.
Gdyby decyzja sądu była odmowna, to służy nam zażalenie, w którym możemy powiedzieć i napisać, że nie zgadzamy się z decyzją sądu i wnosimy, żeby sąd drugiej instancji ponownie rozpoznał nasz wniosek. ale w przypadku, kiedy takiego pełnomocnika z urzędu otrzymamy, to zarówno my, jak i ten pełnomocnik otrzymujemy taką decyzję sądu na piśmie. Taki pełnomocnik się z nami kontaktuje, a my także powinniśmy wykazać pewną inicjatywę i się z tym pełnomocnikiem na własną rękę skontaktować.
Otrzymamy imię, nazwisko, adres, numer telefonu, więc to nie powinien być wielki problem. I taki pełnomocnik z urzędu Po odbyciu z nami odpowiedniej konferencji, po zebraniu dokumentów, w naszym imieniu wniesie do sądu pozew albo wniosek i reprezentuje nas przed sądami przez dwie instancje.
My z tego tytułu nie ponosimy żadnej opłaty.
wynagrodzenie takiego pełnomocnika wypłaca skarb państwa. Gdybyśmy byli niezadowoleni z rozstrzygnięcia sądu obu instancji, to podobnie jak w postępowaniu karnym, możemy wystąpić do sądu okręgowego o przyznanie nam specjalnego pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia kasacji.
do Sądu Najwyższego i podobnie jak w postępowaniu karnym, jeżeli taki pełnomocnik po zapoznaniu się z materiałami sprawy dojdzie do wniosku, że taka kasacja nie ma żadnych szans powodzenia, to sformułuje odpowiednie oświadczenie w tej materii. Jeżeli taką szansę widzi, taką kasację sporządzi i wniesie do Sądu Najwyższego i będzie nas przed sądem najwyższym reprezentował.
Ale pamiętajmy, że jest to inny, osobny pełnomocnik, nie ten, którego dostaliśmy do sądu pierwszej i drugiej instancji. Tak więc, moi kochani, w sytuacji, kiedy nie jesteśmy w stanie sami sobie poradzić w postępowaniu sądowym, kiedy jesteśmy osobą niepełnosprawną albo w pozycji tak zwanego ubogiego, lub leczymy się neurologicznie czy psychiatrycznie, możemy wystąpić do sądu o przyznanie nam albo obrońcy, albo pełnomocnika z urzędu i radzę z takiej drogi korzystać.
Mam nadzieję, że te uwagi się Państwu przydadzą.
Przez radio mówił Jerzy Dworak.
[00:11:16] Speaker A: Prawo bliżej Ciebie.
Słuchasz Radia Axon?
Słuchaj nas!
