Episode Transcript
[00:00:00] Speaker A: Dzień
[00:00:21] Speaker B: dobry drodzy słuchacze.
Witam was w kolejnym naszym spotkaniu z cyklu Prawo Bliżej Ciebie.
Ostatnio miałem od was takie sygnały, że słyszeliście gdzieś w publikatorach masowych, że sąd umorzył takie głośne postępowanie przeciwko kobiecie, która zamordowała troje swoich maleńkich dzieci.
No i jak to może być? Zresztą sąd tak postanowił na wniosek prokuratora. Wyjaśniam.
Stało się tak dlatego, że na etapie postępowania prokuratorskiego, gdzie ten organ śledczy musi ustalać, czy czyn został popełniony, kto go popełnił i czy sprawca ponosi winę, prokurator w sytuacjach wątpliwych powołuje biegłych dla oceny stanu zdrowia psychicznego. I tutaj się okazało, że biegli bez żadnej wątpliwości wskazali, iż kobieta ta w chwili popełniania tych czynów miała całkowicie wyłączoną poczytalność. A brak poczytalności jest tzw. kontratypem, czyli uniemożliwia wskazanie człowieka na karę czy to pozbawienia wolności, czy też jakąkolwiek inną. Czy są jeszcze jakieś inne kontratypy?
Mianowicie są. Kontratypem jest także obrona konieczna, stan wyższych konieczności albo błąd co do okoliczności faktycznych albo błąd co do prawa. Jeżeli takie przesłanki zachodzą, to także sąd nie wymierza kary. Skąd to się wzięło?
Otóż ustalony sprawca jakiegoś przestępstwa musi popełniać ją w winie, a więc należy przypisać mu winę, to jest pewien przebieg myślowy, pewien stan psychiczny wiążący tego sprawcę z danym zdarzeniem. Wina może być umyślna, albo nieumyślna. Umyślna jest wtedy, jeżeli sprawca chce popełnić przestępstwo, albo co najmniej podejmując jakieś działanie lub zaniechanie, godzi się na to, że takie przestępstwo będzie popełnione. To jest wina umyślna. A z winy nieumyślnej to wtedy, jeżeli postępuje lekko myślnie, albo niedbale. Lekko myślnie, to znaczy nie godzi się na popełnienie przestępstwa, ale z okoliczności zdarzenia wynikało, że powinien się na to godzić, a więc postępuje lekko myślnie albo niedbale. Niedbale to wtedy, kiedy nie zachowuje w swoim życiu należytej dbałości o swoje własne postępowanie, czyli działanie albo zaniechanie.
[00:03:21] Speaker A: Prawo bliżej Ciebie.
[00:03:26] Speaker B: Takie przypisanie winy jest absolutnie konieczne, żeby po pierwsze prokurator mógł wnieść do sądu akt oskarżenia i żeby sąd, ustalając, że ktoś dany czyn popełnił, wymierzył mu odpowiednią karę. Tutaj pragnę przywołać głośną sprawę zabójstwa prezydenta Gdańska, gdzie niejaki Stefan W. był wielokrotnie badany przez liczne zespoły biegłych psychiatrów, mianowicie dlatego, bo Prokurator zastanawiał się, co z tą winą tego sprawcy.
Dlaczego były te wielokrotne badania? Ponieważ poszczególne wydawane opinie były jakieś takie nieostre. Z jednej opinii wynikało, że ten Stefan W.
miał poczytalność zniesioną, z innej opinii wynikało, że miał ograniczoną w stopniu znacznym, a jeszcze z innej opinii wynikało, że owszem, miał tą poczytalność ograniczoną, ale z kolei w stopniu nieznacznym. To ma ogromne znaczenie, bo gdyby przyjąć, że ten Stefan W.
działał w stanie całkowitego wyłączenia poczytalności, nie można by było mu wymierzyć żadnej kary.
a więc umieścić go w więzieniu.
Gdyby poczytalność była ograniczona w stopniu znacznym, to sąd mógłby zastosować np. nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet od niej odstąpić. Natomiast jeżeli poczytalność była ograniczona, ale w stopniu tylko nieznacznym, no to sąd może wymierzyć odpowiednią karę wynikającą z przepisu. Czy takie umorzenie postępowania w stosunku do tej kobiety, o której mówiłem na początku, czy to kończy sprawę i po prostu ją uwalnia? Otóż nie. W sytuacji, Kiedy sąd, czy to na wniosek prokuratora, czy sam z urzędu, umarza postępowanie wobec niepoczytalności sprawcy, umieszcza takiego sprawcę, a więc obligatoryjnie, na 100%, w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym o charakterze zamkniętym. Można więc powiedzieć, że jest to coś w rodzaju więzienia szpitalnego, z którego taka osoba nie może wyjść. Jak długo może odbywać się takie przetrzymywanie człowieka w tej jednostce, czyli leczenie? Otóż tutaj czas jest nieograniczony, z tym, że co pewien okres sąd zarządza badanie przez biegłych psychiatrów jaki jest aktualny stan zdrowia takiego delikwenta. Jeżeli biegli w swojej opinii wykażą, że cały czas istnieje stan zagrożenia publicznego, no to sąd nakazuje dalsze przytrzymywanie takiego człowieka w takim zakładzie psychiatrycznym.
I to może odbywać się wiele lat. Niektórzy z Was powiedzą, że słyszeli, że są Państwa które wykorzystują takich biegłych psychiatrów w walce przeciwko np. przeciwnikom politycznym i umieszczają ich w specjalnych zakładach psychiatrycznych, no bo wtedy to się nie nazywa więzień polityczny, nie odbywa karę w więzieniu.
Owszem, są takie kraje. Przeduje Rosja, Białoruś, Korea Północna i być może jeszcze jakieś kraje afrykańskie czy arabskie.
A zatem kraje, którym daleko jest do kraju demokratycznego w naszym europejskim rozumieniu. Rzeczywiście tam przetrzymuje się przeciwników politycznych, pod pozorem, że są niepoczytalni, w większym czy mniejszym stopniu w takich zakładach psychiatrycznych, a więc rzeczywiście jest to narzędzie do walki politycznej. Czy u nas taka sytuacja może się zdarzyć? Teoretycznie może. Owszem, bo ktoś kto jest niewygodny obecnej władzy, podpadnie jakimś swoim zachowaniem i będzie wszczęte przeciwko niemu postępowanie karne i powoła się biegłych, którzy orzekną jakiś stan niepoczytalności, no to można takiego człowieka umieścić w specjalnym zakładzie psychiatrycznym. Ale jednak ta sądowa kontrola, a sądy póki co mamy jeszcze niezawisłe, a więc ta sądowa kontrola jest tak dalece posunięta, że gdyby nawet w prokuraturze pana Ziobry coś namieszali i chcieli kogoś w takim zakładzie umieścić, To wydaje mi się jednak, że ta bariera niezawisłego sądu jest taka, że ten numer by nie przeszedł. Ja muszę wam powiedzieć, że w mojej kilkudziesięcioletniej praktyce zawodowej jako adwokata spotkałem się z takimi ludźmi, którzy wiedząc, że mają jakieś określone zaburzenia psychiatryczne, specjalnie dokonywali różnych przestępstw, wykroczeń, występków, bo potem powoływali się na swój stan zdrowia psychicznego i w ten sposób unikali albo próbowali unikać kary. I to muszę wam powiedzieć, że nie były takie znowu odosobnione przypadki.
W naszej Jeleniej Górze, przez tyle lat mojej pracy, mógłbym co najmniej kilkanaście takich przypadków znaleźć i Wam o nich opowiedzieć.
Także to jest broń obosieczna, polegająca na tym, że nie można człowieka, któremu nie da się przypisać winy, skazać, ale też z drugiej strony ci, którzy wiedzą, mają taką świadomość, że są zaburzeni psychicznie, mogą to wykorzystywać w celach przestępczych. Także tutaj ta linia demarkacyjna jest rzeczywiście cienka i wymaga zarówno ze strony prokuratury, ale przede wszystkim ze strony sądu wielkiej rozwagi, dużej wiedzy i naprawdę rzetelnego podejścia do swoich obowiązków. Mam nadzieję, że ten temat Państwa dzisiaj zainteresował.
Dziękuję za uwagę.
Mówił Jerzy Dworak.
[00:10:12] Speaker A: Prawo bliżej Ciebie.
Słuchasz Radia Axon?
Słuchaj nas!
